Secretariaat:
J.F. Otten
Iepenlaan 13
9401 LS Assen
0592-353229
secretaris@gea-drenthe.nl
https://gea-drenthe.nl
https://www.facebook.com/GEA.Drenthe
https://www.flickr.com/photos/gea-drenthe/
Rekening: NL98INGB0105102024
KvK nr: 93011326

Gea Drenthe nieuwsbrief oktober 2025

Afdelingsavond 17 oktober 2025 – sporenfossielen

Lezing: Ichnofossielen / sporenfossielen
Door: Paul Hille

Wij nodigen u uit voor onze afdelingsavond met een lezing over sporenfossielen door Paul Hille

• Datum: vrijdag 17 oktober 2025
• Tijd: 20:00, de zaal is open vanaf 19:30
• Locatie: Hunebedcentrum Borger
  Zie voor meer informatie over de locatie: https://gea-drenthe.nl/wie-zijn-we/locatie

Sporenfossielen – afdrukken van oeroude activiteit

Een sporenfossiel of ichnofossiel is geen versteend overblijfsel van een dier of plant zelf, maar een bevroren momentopname van gedrag. Het toont sporen van activiteit die levende organismen miljoenen jaren geleden in het sediment hebben achtergelaten. Denk bijvoorbeeld aan een voetafdruk van een dinosaurus, een graafgang van een worm, of een vraatspoor in een schelp. Zulke structuren vertellen ons niet wie er leefde, maar wat er gedaan werd – eten, kruipen, rusten of jagen.

Wat zijn sporenfossielen precies?

Wanneer een organisme zich over of in zacht sediment bewoog, kon het daarbij sporen achterlaten. Onder gunstige omstandigheden werden die structuren later bedekt, versteend en zo bewaard als fossiel. Zo leveren ze unieke informatie over het gedrag, de leefomgeving en de omstandigheden waarin het sediment werd afgezet.

Voorbeelden van ichnofossielen zijn:

• Pootafdrukken van gewervelde dieren, zoals dinosauriërs of zoogdieren.
• Graafgangen en buizen van wormen, kreeftachtigen of weekdieren.
• Vraatsporen op schelpen of plantenresten.
• Kruipsporen of sleepbanen, bijvoorbeeld van trilobieten.
• Zelfs het rolspoor van een ammoniet – een patroon dat ontstaat wanneer een schelp door stroming over de zeebodem rolt – wordt als ichnofossiel beschouwd.

De wetenschap van sporen: Ichnologie

Het deelgebied van de paleontologie dat zich bezighoudt met het bestuderen van sporenfossielen heet ichnologie. Ichnologen proberen uit sporen af te leiden welk gedrag een organisme vertoonde en in welke omgeving dat gebeurde: in ondiep water, een getijdenvlakte, of misschien op het land. Daarmee vormen sporenfossielen een waardevolle aanvulling op de kennis die we hebben uit lichaamsfossielen, zoals botten of schelpen.

Sporenfossielen in Nederland

Ook in Nederland zijn sporenfossielen te vinden. In zand- en kleiafzettingen, zoals in Limburg, Drenthe en Overijssel, worden regelmatig graafgangen, wormbuizen en andere structuren aangetroffen. Ze geven inzicht in de omstandigheden waaronder onze huidige ondergrond miljoenen jaren geleden werd gevormd.

Demonstratie en determinatie

Tijdens de bijeenkomst zal Paul Hille literatuur over dit onderwerp meebrengen, evenals een aantal fraaie voorbeelden van sporenfossielen ter illustratie.
Leden worden van harte uitgenodigd eigen vondsten mee te nemen voor determinatie of bespreking. Misschien blijkt een ogenschijnlijk gewoon stuk steen wel een bijzonder fossiel spoor te bevatten.

Verslag excursie zandwinning Vriezenveen 27 september

Op zaterdag 27 september waren wij voor de tweede keer te gast in de zandwinning van Vriezenveen. Opzichter Lucas heette ons hartelijk welkom met koffie en thee. Dankzij zijn inzet konden we weer op het terrein terecht: de steenhopen waarin we mochten zoeken waren enkele dagen eerder speciaal voor onze groep veiliggesteld – ze waren eigenlijk al verkocht. Gelukkig maar, want de vondsten waren bijzonder de moeite waard.

Locatie van de zandwinning

Een veelbelovende start

Hoewel de ochtend mistig begon, brak de zon al snel door en zorgde een zacht briesje voor aangenaam zoekweer. Met 32 enthousiaste deelnemers, waaronder acht kinderen (de jongste slechts vijf jaar oud!), verspreidden we ons over het terrein. De oudste deelnemer hield zijn leeftijd liever voor zich, maar hij had ongetwijfeld al heel wat zoekervaring.

Bijzondere vondsten

De eerste vondsten lieten niet lang op zich wachten. Er werd barnsteen gevonden, versteend hout, pyriet en diverse fossielen. Eén deelnemer vond zelfs een Petersburger hoedje – een langgekoesterde wens die hiermee in vervulling ging. De variatie aan materiaal maakte het zoeken extra spannend: elk stukje zand kon iets bijzonders verbergen.

Een kijkje achter de schermen

Lucas nam ons ook mee in het indrukwekkende proces van de zandwinning. Vanuit zijn bedieningsruimte houdt hij het gehele productieproces in de gaten: van de op afstand bestuurde zuigerboot die het zand wint, tot de transportbanden, het sorteren en het laden. Het complete bedrijf draait met slechts vier mensen: twee shovelchauffeurs, een operator en de bedrijfsleider – een knap staaltje efficiëntie.

Daarnaast liet Lucas enkele van zijn eigen vondsten zien, die hij in de loop der tijd uit de zuigermond heeft gehaald. Vooral het versteende elandgewei maakte veel indruk.

Gezellige sfeer en geslaagde dag

Tussen het zoeken door werd er goed gezorgd voor de inwendige mens: koffie, thee en chocozoenen waren volop beschikbaar. De laatste zoekers moesten we pas rond 14.30 uur van het terrein vegen.

’s Middags verschenen al snel de eerste foto’s van vondsten in de appgroep, vaak vergezeld van de vraag: “Wat is dit?” Andere leden hielpen graag bij het determineren. Voor wie vaker om hulp wil vragen of vondsten wil delen, is er de appgroep GEA Determineren, waar leden elkaar helpen bij het herkennen van fossielen, mineralen en gesteenten.

Enthousiasme werkt aanstekelijk

Uit de vele positieve reacties bleek dat iedereen terugkijkt op een geslaagde dag – zowel de ervaren verzamelaars als de nieuwe leden, van wie sommigen zichtbaar gegrepen werden door het verzamelvirus. Het enthousiasme en de kennis die binnen de groep werden gedeeld, zorgden voor nieuwe contacten en plannen voor een volgend bezoek.

Kortom: het was een prachtige, gezellige en vondstenrijke excursie, die zeker voor herhaling vatbaar is.

Paul Joziasse

Zandwinning Oosterweilanden Vriezenveen 27-9-2025

20 photos

Afgelast Excursie naar Hohenlimburg 4 oktober 2025

Helaas heeft de organisatie die voor ons deze excursie regelt bij de groeve de excursie afgelast in verband met de verwachte harde regen en wind.
Jammer, maar veiligheid gaat voor alles.
De excursie commissie is van plan deze excursie op een later tijdstip wel te laten doorgaan.
Ondertussen zijn alle betaalde bedragen teruggestort naar de deelnemers.

Zodra er een datum bekend is zullen we dit melden en kunt u zich opnieuw aanmelden.

Verslag weekend van de wetenschap 5 oktober

Op 4 en 5 oktober 2025 vond het Weekend van de Wetenschap plaats. Ook het Hunebedcentrum in Borger nam deel met diverse activiteiten. Net als vorig jaar leverde Gea Drenthe op zondag 5 oktober een bijdrage door aanwezig te zijn in het Hunebedcentrum.

Onze activiteiten bestonden uit:

• Een tentoonstelling over de eigenschappen van mineralen en hoe je deze kunt herkennen.
• Een expositie met fossielen die in Nederland te vinden zijn.
• Microscopen waarmee bezoekers micro-mounts konden bekijken.
• Een geologische quiz waarbij deelnemers als prijs een haaientand of ander fossiel konden uitzoeken.
• Het bouwen van kristalmodellen met snoepjes en cocktailprikkers.
• Het verstrekken van informatie over geologie en Gea Drenthe.

We hadden een uitstekende locatie, direct na de filmzaal, waardoor alle museumbezoekers bij ons langskwamen. De bezoekers waren over het algemeen zeer geïnteresseerd en de vele kinderen deden graag mee met de kwis en natuurlijk met het maken van de kristalmodellen.

Wij (Sylvia, Paul, Corry en Jacob) hebben een leuke dag gehad en hopen dat we de bezoekers wat hebben kunnen bijbrengen over geologie.
Jacob

Weekend van de Wetenschap 5-10-2025

12 photos

Georeizen

Stichting Georeizen organiseert geologische reizen naar binnen- en buitenland die ook voor onze leden interessant kunnen zijn. Daarom hieronder een nieuwsbrief van Georeizen.

Jacob Otten

Beste Georeizigers.

De gesprekken met het bestuur van de Landelijke Vereniging Geologische Activiteiten (LVGA) en het bestuur van de Stichting “Georeizen” verlopen goed. Hoewel er nog geen echte duidelijkheid is over de manier waarop Georeizen kan voortbestaan is een doorstart van een nieuwe organisatie in 2026 wel in zicht.
We hebben daarom besloten om voor 2026/7 een reisprogramma op te stellen. Momenteel staan er alweer enige reizen op de website (www.georeizen.nl).

De meest uitgewerkte reis is die naar Zuid Afrika o.l.v. de geoloog Jean Malan uit Kaapstad. Er zijn nu al > 10 deelnemers, maar om de reis definitief door te kunnen laten gaan hebben we nog minimaal 4 deelnemers nodig. De prijs van deze reis is onlangs fors naar beneden bijgesteld. Meer informatie over dit intrigerende rondje langs de door Darwin al bezochte kusten van de “mediterrane” Kaapprovincie en de tocht door het binnenland (o.a. door de Karoo woestijn) staat ook online. Op 30 september a.s. nemen we een go-no-go beslissing. U kunt altijd voor meer informatie even bellen met de organisator (Paul van Olm, 06 53978137).

Verdere activiteiten die voor 2026 al gepland staan zijn “oude” bekenden:
Het weekendje geologie tussen Winterswijk en Ibenbühren met prachtige geologische ontsluitingen in groeves dichtbij huis. We sluiten af met de fossielen van de Piesberg.

Verder twee andere topics: een geologisch venster op het verleden: het massief van Stavelot en u kunt zelf een stukje geologisch karteren meemaken (en doen) door de leien van de Moezel te bestuderen en te interpreteren.

West Nederland Bekken, de geologie van de aardolie en gaswinning daar uit de diepe ondergrond, terwijl we een dag door de prachtige Holocene landschappen van nu tussen Kijkduin en de Alblasserwaard rijden.

Andere ideeën voor meer geologische uitjes sluiten aan bij de wens van de LVGA om meer de nadruk te gaan leggen op geologische cursussen, en veldgeologie.
Reisleider Marcel van Schoor blijft zeker geologische reizen organiseren en begeleiden. Hij heeft plannen voor een reis naar Schotland en een basiscursus geologie in de zomer van 2026 aan de Universiteit van Zaragoza – hij is dan ter plekke voor uitleg in het Nederlands, de cursus wordt door docenten geologie gegeven in het Engels. Informatie bij Marcel, mail: m.vanschoor@hetnet.nl
Ook zijn er plannen voor een basiscursus geologisch karteren in de Ardennen.
 
Daarnaast zijn er ook ideeën voor een nieuwe IJsland reis en het ongelofelijke geologische paradijs Oman blijft trekken.

Mogelijk maken we het rondje rond de inslag in de Golf van Mexico af in 2027, maar dat is nog helemaal toekomstmuziek.
 

Paul van Olm
Secretaris Stichting Georeizen
Email: info@georeizen.nl
www.georeizen.nl

Agenda

De agenda is dynamisch en zal daarom veranderen met de tijd