Gea kring Drenthe logo

Secretariaat:
J.F. Otten
Iepenlaan 13
9401 LS Assen
tel: 0592-353229
e-mail: secretaris@gea-drenthe.nl
internet: https://gea-drenthe.nl
facebook: https://www.facebook.com/GEA.Drenthe
foto’s: https://www.flickr.com/photos/gea-drenthe/
Rekeningnr. NL08INGB0003452494

Gea Drenthe nieuwsbrief

November 2019

In deze nieuwsbrief:

  1. Kringavond 15 november – Lezing over Graptolieten
  2. Beeldverslag Open dag 6 oktober
  3. Beeldverslag Gea kids 3 november
  4. Geologische cursus
  5. Lezingenserie in het hunebedcentrum
  6. Agenda

Kringnieuws

Kringavond 15 november 2019

Amplexograptus sp., probably A. perexcavatus (Lapworth, 1876), from the Middle Ordovician near Caney Springs, Tennessee.

Graptolieten

een lezing door Paul Hille

Graptolieten waren kolonie vormende  dieren die vanaf het Cambrium tot en met het Carboon in de zeeën en oceanen leefden en een variëteit aan vormen ontwikkelden.

De spreker gaat in op de bouw, levenswijze  en evolutie  van  deze diergroep die als gidsfossielen de basis vormden van  de indeling van het Ordovicium en het Siluur.
Ook aan graptolieten  verwante (huidige) diergroepen zullen besproken worden.

Er zal door Paul Hille literatuur meegenomen worden evenals een aantal graptolieten ter illustratie.

Ook kan men eigen vondsten meenemen ter determinatie.

Meer informatie

Voor wie meer wil weten over Graptolieten, in 1982 is een themanummer van de Gea uitgekomen met als onderwerp Graptolieten. Je kunt deze artikelen lezen of downloaden door op onderstaande link te klikken:

http://natuurtijdschriften.nl/search?identifier=458916;lookupmode=org

En dan in het zoek veld Graptoliet in te vullen

Naar boven


Open dag 6 oktober – beeldverslag

Open dag Gea Drenthe in het hunebedcentrum in Borger op 6 oktober 2019

Op 6 oktober hadden we onze open dag van GEA-kring Drenthe in het Hunebedcentrum in Borger.
Het was een overweldigend succes.
We hadden enkele activiteiten van buiten naar binnen geplaatst vanwege de kou.
We schatten dat we ruim 300 bezoekers hebben gehad.
Ook hebben zich nieuwe leden aangemeld en onze GEA-kids hebben zich uitgebreid.
Iedereen die mee heeft gewerkt, hartelijk bedankt.
Zie foto’s.

Fotoalbum open dag Gea 2019

Klik op de foto’s om ze te vergroten of ga rechtstreeks naar Flickr:

Naar boven


Gea kids 3 november – beeldverslag

Gea kids middag 3 november 2019 over Dinosauriërs

Wij hebben weer een succesvolle gea kids middag gehad. Er waren 30 kinderen die met heel veel aandacht hebben geluisterd naar het verhaal over de opkomst en ondergang van de dinosauriërs. De speurtocht en kwis door het buitengebied van het Hunebedcentrum viel in de smaak en als beloning kregen de kinderen Dino keutels (pepernoten in chocolade). Ook het maken van de Dino vonden de kinderen leuk.

Daarna zijn ze met oorkonde, boekje, Dino eierschalen en pootafdruk van een sauriër uit Winterswijk. 

Fotoalbum Gea kids dag 3 november 2019

Klik op de foto’s om ze te vergroten of ga rechtstreeks naar Flickr:

Naar boven


Overig nieuws

Een geologische cursus in het Hunebedcentrum

Het Hunebedcentrum in Borger ligt op het zuidoostelijke puntje van de voormalige Noordesch
Stenentuin bij het Hunebedcentrum

Boeiende verhalen over aarde, aardkorst, vulkanen en stenen.

In het Hunebedcentrum in Borger gaat op woensdagavond 8 januari de wintercursus voor liefhebbers en geïnteresseerden van stenen en geologie van start. Op negen achtereenvolgende avonden komen onderwerpen aan de orde die met onze aarde, klimaat en stenen te maken hebben.

Voor de pauze

In de Scandinavische landen komen we eigenlijk alles tegen dat elders ook het aangezicht van de aarde bepaalt. Alleen, alles daar is erg oud, miljarden jaren soms. We gaan het hebben over imposante hooggebergten en wat er van over bleef, zeebekkens, vulkanische gebeurtenissen met hun bijzondere gesteenten en het klimaat en ijstijden. Bijzonder is de wonderlijke levensgeschiedenis van zandkorrels. 

Nieuw is het verhaal over de laatste episode van de laatste ijstijd, iets dat te maken heeft met voorwerpen uit de ruimte. Over ijstijd gesproken: winters hebben we de laatste jaren niet meer. Dat was honderden jaar geleden wel anders. Aan deze kleine ijstijd en ons grillige klimaat gaan we het ook een avond wijden.

Voorkennis is niet nodig, alleen belangstelling.

De verhalen op de avonden worden zoveel mogelijk gekoppeld aan zwerfstenen die we in Drenthe kunnen vinden.

Na de pauze

gaan we onze bezig houden met stenen en hoe je daar wat grip op krijgt. Voor de komende cursusavonden is een geheel nieuw sortiment cursusstenen samensgesteld. Gezamenlijk – in tafelgroepen – kijken wat al die kleuren, vormen en structuren in stenen vertellen. Na afloop van de cursus is een zwerfkei of een hunebedsteen nooit meer hetzelfde.

De cursus wordt afgesloten met een geologie/zoekexcursie. Deze wordt medio april gehouden.

Dit zijn de onderwerpen die aan de orde komen

1) Bergen, vulkanen en waterbekkens. De bron van onze zwerfstenen

Dit gaat over het ontstaan en de herkomst van onze zwerfstenen, zoals die ontstaan zijn bij achtereenvolgende hooggebergtevormingen, bij heftige vulkanische uitbarstingen en als sediment in grote zeebekkens in Zweden en Finland.

2) De wonderlijke levensloop van zandkorrels

Zandkorrels ontstaan door verwering van gesteenten, graniet en gneis voorop. Ook bestaande zandsteenlagen kunnen weer tot los zand verweren. Op de bodem van de Botnische Golf heb je zandstenen van 1500 miljoen jaar oud. Deze bestaan uit bestanddelen van nog veel oudere granietbergen. Sommige zandkorrels zijn al miljarden jaren oud, terwijl andere pas gisteren zijn ontstaan. We schetsen op deze avond de boeiende, afwisselende levensloop van zandkorrels.

3) Vulkanisme is van alle tijden. Over oude en jonge basaltstenen

Vulkanen spreken tot de verbeelding, hun uitbarstingen vaak nog meer. Basalt is het meest bekende vulkanische gesteente. Iedere minuut van iedere dag ontstaat het op Hawaï in enorme hoeveelheden en dat al sinds 1983. Basalt is van alle tijden. Zwerfstenen van basalt zijn in Noord-Nederland goed bekend. Minder bekend zijn oude van bijna 2 miljard jaren geleden. Ook die zijn als zwerfsteen niet zo zeldzaam. Hoe zijn ze ontstaan, waarom zien ze er zo anders uit en hoe komt dit?

4) Scheuren in de aardkorst en zeldzame zwerfstenen

Na de vorming in het Carboon van hooggebergten in Duitsland, België en Frankrijk, zoals Zwarte Woud, Fichtelgebergte, de Harz, de Ardennen en Vogezen, ontstond in Zuid-Noorwegen door spanningen een reeks enorme scheuren in de aardkorst. Langs een breuksysteem zakten repen aardkorst duizenden meters naar onderen weg. Het gevolg was hevig vulkanisme, waarbij een hele reeks zeer zeldzame gesteenten ontstonden. Deze bijzonder zeldzame steensoorten zijn als zwerfsteen te vinden.

5) Oplichtende zwerfstenen en vulkaanstenen met ruiten

Misschien wel het meest geëxporteerde gesteente op aarde is Larvikiet. Wij kennen het grijze oplichtende gesteente in gepolijste vorm van aanrechten, winkelpuien, grafmonumenten en sinds kort ook van sieraden. Larvikiet is een bijzonder gesteente met fraai iriserend, oplichtende mineralen. Welke varianten heb je hier als zwerfsteen, hoe ontstonden deze, hoe herken je ze wat veroorzaakt het fraaie oplichten. Hierbij passeren ook een aantal voorbeelden van de mooiste zwerfsteensoort van ons land?

6) Een ijstijd in het klein? Dino’s en nog meer dieren hadden er ooit mee te maken, maar het kan ook nog anders.

Het klimaat op het einde van de laatste ijstijd verliep als een jojo. Koud, dan weer warm en op het eind weer ongemeen koud. Tot dusver was dit een raadsel. In Amerika en in Europa vinden we in de bodem sporen die op geweld lijken te wijzen. Onlangs is op Groenland de oorzaak gevonden: de inslag van een reuzenmeteoriet met ruim 1000 jaar ijstijdkou als gevolg. Meteorieten en ijstijdkoude?

7) Bar koud, maar nog net geen ijstijd

Iedereen kent het verschijnsel ijstijd. De laatste 2,5 miljoen jaar hebben we er minstens 23 gehad. Ruim 11.000 jaar geleden, kwam een eind aan de laatste. Toch kennen we ook een ‘kleine ijstijd’. Wat moeten we ons daarbij voorstellen? Was het echt wel een ijstijd?

8) Gewone zwerfsteensoorten, maar hoe gewoon is gewoon?

 Gabbro en dioriet zijn veelvoorkomende zwerfsteensoorten. Ze lijken ook wel iets op elkaar, maar verschillen nog meer. Wat zijn het voor gesteenten, hoe en waar ontstonden ze en wat is diabaas ook alweer en wat is het verband met basalt?

9) Zwerfkeien en de strijd tegen het water.

Drenthe heeft ongewild een enorme bijdrage geleverd aan de instandhouding van Noord-Holland. Zonder dijken zou daar nauwelijks land zijn en helemaal niet zoals we het gebied nu kennen. In de 18e eeuw werden de Hollandse dijken letterlijk opgevreten. Wat te doen? Oost- en Midden-Drenthe boden uitkomst.

10) Excursie zwerfstenen zoeken. Medio april 2020.

Hierover krijgen de deelnemers nader bericht

Waar moet u zijn?

Locatie: Hunebedcentrum Borger, Kenniscentrum

Aanvang 20.00 uur. De Granietzaal is open vanaf 19.00 uur. De avonden duren tot ca. 22.00 uur

Stenendeterminatie

Heeft u zelf stenen en u wilt er iets meer over weten? Neem ze gerust mee. Iedere cursusavond is er gelegenheid om uw eigen stenen te laten zien en op naam te laten brengen.

Deelname

Kosten: 75 euro, inclusief excursie

U kunt zich opgeven bij het Hunebedcentrum in Borger:

hwolters@hunebedcentrum.nl

h.huisman3@gmail.com

of telefonisch 0599 236 374


Lezingenserie Hunebedcentrum: De Geologische Ontstaansgeschiedenis van Europa

Op 6 oktober starten we bij het Hunebedcentrum met een nieuwe geologische lezingenserie. Dit jaar is het thema de Geologische Ontstaansgeschiedenis van Europa.

Het Hunebedcentrum in Borger heeft de afgelopen jaren een aantal succesvolle lezingenseries over geologische onderwerpen georganiseerd. Dat gaan we ook dit jaar weer doen.

De serie bestaat uit 5 lezingen die worden verzorgd door specialisten die hun sporen hebben verdiend.

De lezingen worden gehouden op zondagen in het Hunebedcentrum in Borger en beginnen om 14.00 uur. U kunt zich opgeven via e-mail: communicatie@hunebedcentrum.nl. Dat kan per lezing of voor de hele serie. 

De entree voor de lezingen is 5 euro per lezing, dat is inclusief een kop koffie of thee.

Het hele programma bestaat uit vijf lezingen,met de volgende onderwerpen:

  • 6 oktober 2019; Structuur en opbouw van de Scandinavische Caledoniden
    Spreker: Dr. Herman van Roermund
  • 10 november 2019; Hercynische ketens  – oude bergketens in West en Midden Europa
    Spreker: Dr. Tom Reijers
  • 19 januari 2020; Alpine ketens – het hooggebergte in Europa
    Spreker  Prof Douwe van Ginsbergen
  • 9 februari 2020; Europese glaciatie – de Pleistocene ijstijden
    Spreker Dr. Cees Laban
  • Februari/maart 2020; Europa in het Holoceen- landschap, klimaat, flora & Fauna
    Spreker  Prof Jan Sevink, UVA

Zie ook https://www.hunebednieuwscafe.nl/2019/08/lezingenserie-de-geologische-ontstaansgeschiedenis-van-europa/

Naar boven

Agenda

4 oktober 2020
  • Gea kids dag over planeten

    4 oktober 2020
    Hunebedcentrum, Hunebedstraat 27, 9531 JV Borger, Nederland

    Een Gea kids dag met als onderwerp planeten en het heelal


    De Gea kids dag is toegankelijk voor kinderen, kleinkinderen en andere relaties van Gea leden. Inschrijven is noodzakelijk.

     

16 oktober 2020
  • Gea kringavond

    16 oktober 2020 tijd: 20:00 - 22:30
    Hunebedcentrum, Bronnegerstraat 12, Borger, Nederland

    Dubbellezing:

    • Bart de Weerd - Goboseb Mountains (Namibië), kwarts en nog veel meer  - Filmzaal
    • Harrie Wolters - Gotland/Oland en Lesbos - Granietzaal

    In verband met corona moeten we de bezoekers verdelen over twee ruimtes, daarom zijn er 2x 2 kortere lezingen op de avond met in de pauze een publiekswissel.

    De kringavond is alleen toegankelijk voor kringleden en introducees.

     

25 oktober 2020
  • Excursie naar groeve Hohenlimburg

    25 oktober 2020 tijd: 10:00 - 15:00
    Hagen-Hohenlimburg, 58119 Hagen, Duitsland

     

13 november 2020
  • Gea kringavond

    13 november 2020 tijd: 20:00 - 22:30
    Hunebedcentrum, Bronnegerstraat 12, Borger, Nederland

    Lezing en nog te bepalen activiteit

    • Harry Huisman - Stenen uit vuur geboren  - Filmzaal
    • Nog te bepalen - Granietzaal

    In verband met corona moeten we de bezoekers verdelen over twee ruimtes, daarom zijn er 2x 2 kortere lezingen op de avond met in de pauze een publiekswissel.

    De kringavond is alleen toegankelijk voor kringleden en introducees.

     

18 december 2020
  • Gea kringavond

    18 december 2020 tijd: 20:00 - 22:30
    Hunebedcentrum, Bronnegerstraat 12, Borger, Nederland

    Lezing en nog te bepalen activiteit

    • Paul Mestrom - Viterbo, akkers vol mooie mineralen  - Filmzaal
    • Nog te bepalen - Granietzaal

    In verband met corona moeten we de bezoekers verdelen over twee ruimtes, daarom zijn er 2x 2 kortere lezingen op de avond met in de pauze een publiekswissel.

    De kringavond is alleen toegankelijk voor kringleden en introducees.

     

15 januari 2021
  • Gea kringavond

    15 januari 2021 tijd: 20:00 - 22:30
    Hunebedcentrum, Bronnegerstraat 12, Borger, Nederland

    Jaarvergadering

    De kringavond is alleen toegankelijk voor kringleden en introducees.

     

12 februari 2021
  • Gea kringavond

    12 februari 2021 tijd: 20:00 - 22:30
    Hunebedcentrum, Bronnegerstraat 12, Borger, Nederland

    Programma nog te bepalen

    De kringavond is alleen toegankelijk voor kringleden en introducees.

     

19 maart 2021
  • Gea kringavond

    19 maart 2021 tijd: 20:00 - 22:30
    Hunebedcentrum, Bronnegerstraat 12, Borger, Nederland

    Programma nog te bepalen

    De kringavond is alleen toegankelijk voor kringleden en introducees.

     

16 april 2021
  • Gea kringavond

    16 april 2021 tijd: 20:00 - 22:30
    Hunebedcentrum, Bronnegerstraat 12, Borger, Nederland

    Erwin Kaspers - Meteorieten en inslagkraters op aarde

    De kringavond is alleen toegankelijk voor kringleden en introducees.

     

14 mei 2021
  • Gea kringavond

    14 mei 2021 tijd: 20:00 - 22:30
    Hunebedcentrum, Bronnegerstraat 12, Borger, Nederland

    Programma nog te bepalen

    De kringavond is alleen toegankelijk voor kringleden en introducees.