Gea kring Drenthe logo

Secretariaat:
J.F. Otten
Iepenlaan 13
9401 LS Assen
tel: 0592-353229
e-mail: secretaris@gea-drenthe.nl
internet: https://gea-drenthe.nl
facebook: https://www.facebook.com/GEA.Drenthe
foto’s: https://www.flickr.com/photos/gea-drenthe/
Rekeningnr. NL08INGB0003452494

Gea Drenthe nieuwsbrief

December 2019

In deze nieuwsbrief:

  1. Kringavond 13 december – Lezing over Hawaii, vulkanen in de zee
  2. Bijdrage 2020
  3. Nieuwe donateurs
  4. Geologische cursus
  5. Lezingenserie in het hunebedcentrum
  6. Agenda

Kringnieuws

Kringavond 13 december 2019

Pu’u ‘O’o Crater - Hawaii
Het meest spectaculaire wat ik ooit heb gedaan (tot nu toe): in een helikopter over de actieve Pu’u ‘O’o Crater vliegen. De krater, die continu actief is sinds 1983, kende tijdens ons verblijf een rustige periode, maar gelukkig brak het lavameer open toen we er boven vlogen… — bij Volcano National Park.

Hawaii, vulkanen in de zee


een lezing door Rolf Egberink

Vulkanen in de zee: geologie en vulkanisme van Hawaï.

De reis die Rolf Egberink maakte naar de indrukwekkende eilandengroep Hawaii was wel heel bijzonder… In 22 dagen bezochten we 4 van de 8 grotere eilanden, uiteraard gericht op (actief) vulkanisme, maar ook boordevol natuur.
Tijdens deze lezing neemt hij u mee aan de hand van schitterende foto’s naar Kauai, met zijn Na Pali Coast en Waimea Canyon. Naar Oahu, met Diamond Head Crater, maar ook Honolulu en Waikiki Beach. Vervolgens Maui met haar prachtige stranden en uiteraard de Haleakala ‘krater’. Tot slot mag natuurlijk Big Island niet ontbreken met de grootste en meest actieve vulkanen van de wereld, Mauna Loa en Kilauea in Hawaï Volcanoes National Park.
Aan de hand van het sterk wisselende landschap van de bezochte eilanden wandelen we door de geologische tijd en staan stil bij het ontstaan van deze indrukwekkende vulkanen in de zee… a trip to paradise!

Rolf Egberink

Hawaii Volcanoes National Park op Big Island Hawaii. Ik sta hier in de overblijfselen van een zgn. Hornito, een soort mini-spetter-vulkaantje — met Rolf Egberink bij Volcanoes National Park, Hawaii.
Hawaii Volcanoes National Park op Big Island Hawaii. Ik sta hier in de overblijfselen van een zgn. Hornito, een soort mini-spetter-vulkaantje — met Rolf Egberink bij Volcanoes National Park, Hawaii.

Rolf Egberink is hogeschool docent, amateur geoloog en ruim 35 jaar verzamelaar van mineralen en gesteenten. Hij organiseert regelmatig cursussen en workshops. Onder anderen een jaarlijkse kennismakingscursus geologie, een cursus Mineralen herkennen, en een cursus Gesteenten herkennen. Daarnaast geeft hij diverse lezingen voor geologische verenigingen door heel Nederland. Op de Facebook pagina www.facebook.com/stapelvanstenen vindt u een overzicht van alle activiteiten van Rolf Egberink en ook een album met foto’s van verschillende reizen om een indruk te krijgen van de inhoud van de lezingen.

Locatie en datum

  • Datum 13 december 2019
  • Tijd: 20:00
  • Locatie: Hunebedcentrum Borger

Zie https://gea-drenthe.nl/wie-zijn-we/locatie voor de exacte locatie

Naar boven


Bijdrage Gea 2020 – Nu graag overmaken

Van de penningmeester

Het jaar 2019 loopt op z’n einde en 2020 dient zich aan. Dat houdt voor de penningmeester in dat de bijdragen voor de Kring en de Landelijke GEA voor het komende jaar weer geïnd moeten worden.

Met het oog op de (goede) stand van de financiën van onze kring heeft het bestuur besloten dat de kringbijdrage voor 2020 niet verhoogd wordt. Deze blijft ook voor 2020 € 18,- per lid/gezin.

Het bestuur van de landelijke stichting GEA heeft de donatie ook niet verhoogd. Voor 2020 bedraagt deze donatie nu € 35,-.

De totale donatie wordt daarmee €53, wilt u dit voor het eind van het jaar overmaken?

  • Donatie €53
  • Onder vermelding van “Donatie Gea 2020”
  • Graag met de naam voor wie u betaald
  • Op rekeningnummer NL08INGB0003452494

Leen van Duijn

Naar boven


Nieuwe donateurs

Welkom voor nieuwe donateurs

Gea Drenthe is een bloeiende vereniging met op dit moment 90 donateurs, meer dan we ooit gehad hebben sinds onze oprichting in 1972.

Ik mag regelmatig nieuwe donateurs inschrijven, hoewel ik natuurlijk ook donateurs moet uitschrijven om allerlei redenen.

Het lijkt het bestuur leuk om de namen van nieuwe inschrijvingen met jullie te delen. Omdat dit de eerste keer is dat we dit doen, zal ik alle nieuwe donateurs van het afgelopen jaar noemen.

In 2019 hebben we mogen verwelkomen:

  1. Lydia van Rozen-Redeker
  2. Saskia Burghgraef
  3. Seby van der Dam
  4. Carolina Vorenkamp
  5. Michelle Wittenrood
  6. Simanda Woppenkamp
  7. Nienke Geudeker
  8. Erwin van der Linde
  9. Ina Veldman
  10. Esther Schlebos

We hopen dat jullie het naar je zin hebben bij ons.

Jacob Otten

Naar boven


Overig nieuws

Een geologische cursus in het Hunebedcentrum

Het Hunebedcentrum in Borger ligt op het zuidoostelijke puntje van de voormalige Noordesch
Stenentuin bij het Hunebedcentrum

Boeiende verhalen over aarde, aardkorst, vulkanen en stenen.

In het Hunebedcentrum in Borger gaat op woensdagavond 8 januari de wintercursus voor liefhebbers en geïnteresseerden van stenen en geologie van start. Op negen achtereenvolgende avonden komen onderwerpen aan de orde die met onze aarde, klimaat en stenen te maken hebben.

Voor de pauze

In de Scandinavische landen komen we eigenlijk alles tegen dat elders ook het aangezicht van de aarde bepaalt. Alleen, alles daar is erg oud, miljarden jaren soms. We gaan het hebben over imposante hooggebergten en wat er van over bleef, zeebekkens, vulkanische gebeurtenissen met hun bijzondere gesteenten en het klimaat en ijstijden. Bijzonder is de wonderlijke levensgeschiedenis van zandkorrels. 

Nieuw is het verhaal over de laatste episode van de laatste ijstijd, iets dat te maken heeft met voorwerpen uit de ruimte. Over ijstijd gesproken: winters hebben we de laatste jaren niet meer. Dat was honderden jaar geleden wel anders. Aan deze kleine ijstijd en ons grillige klimaat gaan we het ook een avond wijden.

Voorkennis is niet nodig, alleen belangstelling.

De verhalen op de avonden worden zoveel mogelijk gekoppeld aan zwerfstenen die we in Drenthe kunnen vinden.

Na de pauze

gaan we onze bezig houden met stenen en hoe je daar wat grip op krijgt. Voor de komende cursusavonden is een geheel nieuw sortiment cursusstenen samensgesteld. Gezamenlijk – in tafelgroepen – kijken wat al die kleuren, vormen en structuren in stenen vertellen. Na afloop van de cursus is een zwerfkei of een hunebedsteen nooit meer hetzelfde.

De cursus wordt afgesloten met een geologie/zoekexcursie. Deze wordt medio april gehouden.

Dit zijn de onderwerpen die aan de orde komen

1) Bergen, vulkanen en waterbekkens. De bron van onze zwerfstenen

Dit gaat over het ontstaan en de herkomst van onze zwerfstenen, zoals die ontstaan zijn bij achtereenvolgende hooggebergtevormingen, bij heftige vulkanische uitbarstingen en als sediment in grote zeebekkens in Zweden en Finland.

2) De wonderlijke levensloop van zandkorrels

Zandkorrels ontstaan door verwering van gesteenten, graniet en gneis voorop. Ook bestaande zandsteenlagen kunnen weer tot los zand verweren. Op de bodem van de Botnische Golf heb je zandstenen van 1500 miljoen jaar oud. Deze bestaan uit bestanddelen van nog veel oudere granietbergen. Sommige zandkorrels zijn al miljarden jaren oud, terwijl andere pas gisteren zijn ontstaan. We schetsen op deze avond de boeiende, afwisselende levensloop van zandkorrels.

3) Vulkanisme is van alle tijden. Over oude en jonge basaltstenen

Vulkanen spreken tot de verbeelding, hun uitbarstingen vaak nog meer. Basalt is het meest bekende vulkanische gesteente. Iedere minuut van iedere dag ontstaat het op Hawaï in enorme hoeveelheden en dat al sinds 1983. Basalt is van alle tijden. Zwerfstenen van basalt zijn in Noord-Nederland goed bekend. Minder bekend zijn oude van bijna 2 miljard jaren geleden. Ook die zijn als zwerfsteen niet zo zeldzaam. Hoe zijn ze ontstaan, waarom zien ze er zo anders uit en hoe komt dit?

4) Scheuren in de aardkorst en zeldzame zwerfstenen

Na de vorming in het Carboon van hooggebergten in Duitsland, België en Frankrijk, zoals Zwarte Woud, Fichtelgebergte, de Harz, de Ardennen en Vogezen, ontstond in Zuid-Noorwegen door spanningen een reeks enorme scheuren in de aardkorst. Langs een breuksysteem zakten repen aardkorst duizenden meters naar onderen weg. Het gevolg was hevig vulkanisme, waarbij een hele reeks zeer zeldzame gesteenten ontstonden. Deze bijzonder zeldzame steensoorten zijn als zwerfsteen te vinden.

5) Oplichtende zwerfstenen en vulkaanstenen met ruiten

Misschien wel het meest geëxporteerde gesteente op aarde is Larvikiet. Wij kennen het grijze oplichtende gesteente in gepolijste vorm van aanrechten, winkelpuien, grafmonumenten en sinds kort ook van sieraden. Larvikiet is een bijzonder gesteente met fraai iriserend, oplichtende mineralen. Welke varianten heb je hier als zwerfsteen, hoe ontstonden deze, hoe herken je ze wat veroorzaakt het fraaie oplichten. Hierbij passeren ook een aantal voorbeelden van de mooiste zwerfsteensoort van ons land?

6) Een ijstijd in het klein? Dino’s en nog meer dieren hadden er ooit mee te maken, maar het kan ook nog anders.

Het klimaat op het einde van de laatste ijstijd verliep als een jojo. Koud, dan weer warm en op het eind weer ongemeen koud. Tot dusver was dit een raadsel. In Amerika en in Europa vinden we in de bodem sporen die op geweld lijken te wijzen. Onlangs is op Groenland de oorzaak gevonden: de inslag van een reuzenmeteoriet met ruim 1000 jaar ijstijdkou als gevolg. Meteorieten en ijstijdkoude?

7) Bar koud, maar nog net geen ijstijd

Iedereen kent het verschijnsel ijstijd. De laatste 2,5 miljoen jaar hebben we er minstens 23 gehad. Ruim 11.000 jaar geleden, kwam een eind aan de laatste. Toch kennen we ook een ‘kleine ijstijd’. Wat moeten we ons daarbij voorstellen? Was het echt wel een ijstijd?

8) Gewone zwerfsteensoorten, maar hoe gewoon is gewoon?

 Gabbro en dioriet zijn veelvoorkomende zwerfsteensoorten. Ze lijken ook wel iets op elkaar, maar verschillen nog meer. Wat zijn het voor gesteenten, hoe en waar ontstonden ze en wat is diabaas ook alweer en wat is het verband met basalt?

9) Zwerfkeien en de strijd tegen het water.

Drenthe heeft ongewild een enorme bijdrage geleverd aan de instandhouding van Noord-Holland. Zonder dijken zou daar nauwelijks land zijn en helemaal niet zoals we het gebied nu kennen. In de 18e eeuw werden de Hollandse dijken letterlijk opgevreten. Wat te doen? Oost- en Midden-Drenthe boden uitkomst.

10) Excursie zwerfstenen zoeken. Medio april 2020.

Hierover krijgen de deelnemers nader bericht

Waar moet u zijn?

Locatie: Hunebedcentrum Borger, Kenniscentrum

Aanvang 20.00 uur. De Granietzaal is open vanaf 19.00 uur. De avonden duren tot ca. 22.00 uur

Stenendeterminatie

Heeft u zelf stenen en u wilt er iets meer over weten? Neem ze gerust mee. Iedere cursusavond is er gelegenheid om uw eigen stenen te laten zien en op naam te laten brengen.

Deelname

Kosten: 75 euro, inclusief excursie

U kunt zich opgeven bij het Hunebedcentrum in Borger:

hwolters@hunebedcentrum.nl

h.huisman3@gmail.com

of telefonisch 0599 236 374


Lezingenserie Hunebedcentrum: De Geologische Ontstaansgeschiedenis van Europa

Op 6 oktober starten we bij het Hunebedcentrum met een nieuwe geologische lezingenserie. Dit jaar is het thema de Geologische Ontstaansgeschiedenis van Europa.

Het Hunebedcentrum in Borger heeft de afgelopen jaren een aantal succesvolle lezingenseries over geologische onderwerpen georganiseerd. Dat gaan we ook dit jaar weer doen.

De serie bestaat uit 5 lezingen die worden verzorgd door specialisten die hun sporen hebben verdiend.

De lezingen worden gehouden op zondagen in het Hunebedcentrum in Borger en beginnen om 14.00 uur. U kunt zich opgeven via e-mail: communicatie@hunebedcentrum.nl. Dat kan per lezing of voor de hele serie. 

De entree voor de lezingen is 5 euro per lezing, dat is inclusief een kop koffie of thee.

Het hele programma bestaat uit vijf lezingen,met de volgende onderwerpen:

  • 6 oktober 2019; Structuur en opbouw van de Scandinavische Caledoniden
    Spreker: Dr. Herman van Roermund
  • 10 november 2019; Hercynische ketens  – oude bergketens in West en Midden Europa
    Spreker: Dr. Tom Reijers
  • 19 januari 2020; Alpine ketens – het hooggebergte in Europa
    Spreker  Prof Douwe van Ginsbergen
  • 9 februari 2020; Europese glaciatie – de Pleistocene ijstijden
    Spreker Dr. Cees Laban
  • 8 maart 2020; Europa in het Holoceen- landschap, klimaat, flora & Fauna
    Spreker  Prof Jan Sevink, UVA

Zie ook https://www.hunebednieuwscafe.nl/2019/08/lezingenserie-de-geologische-ontstaansgeschiedenis-van-europa/

Naar boven

Agenda

2 augustus 2020
  • Oertijdmarkt Borger

    2 augustus 2020 tijd: 10:00 - 17:00
    Hunebedcentrum, Hunebedstraat 27, 9531 JV Borger, Nederland

    De Oertijdmarkt is afgelast


    Gea Drenthe is aanwezig op de Oertijdmarkt bij het Hunebedcentrum in Borger.
    Tijdens dit jaarlijkse evenement komen rond de 70 standhouders naar het Hunebedcentrum in Borger om mineralen, fossielen en sieraden verkopen, informatie over archeologie geven en activiteiten aanbieden. 

     

8 november 2020
  • Gea kids dag over planeten

    8 november 2020
    Hunebedcentrum, Hunebedstraat 27, 9531 JV Borger, Nederland

    Een Gea kids dag met als onderwerp planeten en het heelal


    De Gea kids dag is toegankelijk voor kinderen, kleinkinderen en andere relaties van Gea leden. Inschrijven is noodzakelijk.